TP.HCM: Giải bài toán thiếu vật liệu xây dựng và "cách mạng" thể chế

Tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng TP.HCM đang trở thành rào cản lớn cho các công trình trọng điểm, đòi hỏi những giải pháp quyết liệt để khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng.

Trong buổi tiếp xúc cử tri vừa qua, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã đưa ra một nhận định đầy thực tế: Thành phố hiện nay giống như một “công trường khổng lồ”. Với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn đang triển khai, áp lực lên hệ thống quản lý và nguồn cung ứng vật tư là cực kỳ khủng khiếp.

Hai “nút thắt” lớn kìm hãm tốc độ phát triển hạ tầng

Theo phân tích của lãnh đạo thành phố, dù có nguồn vốn đầu tư dồi dào, đặc biệt là từ khu vực tư nhân, nhưng tiến độ thi công nhiều công trình vẫn chưa đạt kỳ vọng do hai vấn đề cốt lõi:

• Giải phóng mặt bằng: Công tác đền bù vẫn là bài toán hóc búa, gây chậm trễ trong việc bàn giao mặt bằng sạch cho đơn vị thi công.
• Khủng hoảng vật liệu xây dựng: Sự thiếu hụt trầm trọng các loại vật liệu cơ bản như cát, đá đang khiến nhiều nhà thầu phải “xoay sở” vất vả. Đây không chỉ là vấn đề của riêng TP.HCM mà là tình trạng chung của nhiều địa phương, nhưng với cường độ xây dựng tại đây, tác động là rõ rệt hơn cả.

Bên cạnh đó, một thách thức âm thầm nhưng nguy hiểm là sự thiếu hụt lực lượng công nhân xây dựng lành nghề. Khi quy mô công trình tăng vọt, việc thiếu nhân lực trực tiếp thi công sẽ tạo ra áp lực lớn lên thời hạn hoàn thành dự án.

Quyết liệt tháo gỡ “quy hoạch treo” và rào cản pháp lý

Một trong những vấn đề nhức nhối nhất mà cử tri phản ánh chính là tình trạng quy hoạch treo kéo dài. Việc không thể sửa chữa, cải tạo nhà ở khiến đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đồng thời gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Trước thực trạng 838 dự án còn tồn đọng, Bí thư Trần Lưu Quang khẳng định thành phố đang triển khai tinh thần “không ngại khó” để rà soát và tháo gỡ. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo quyền lợi cho người mua nhà, xóa bỏ các rắc rối pháp lý kéo dài, tạo niềm tin cho thị trường bất động sản.

Luật Đô thị đặc biệt: Cuộc cách mạng về thể chế quản trị

Điểm sáng đáng chú ý nhất trong định hướng phát triển sắp tới là dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh đây không đơn thuần là một văn bản pháp luật mà là một “cuộc cách mạng về thể chế”.

Điểm đặc biệt của luật này là loại bỏ quy trình rườm rà thông qua các nghị định, thông tư từ trung ương. Thay vào đó, UBND và HĐND TP.HCM sẽ trực tiếp hướng dẫn thực hiện. Điều này mang lại sự chủ động tuyệt đối, giúp thành phố phản ứng nhanh với các biến động kinh tế và đặc thù riêng của một siêu đô thị.

Cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và giá trị văn hóa

Một góc nhìn sâu sắc được lãnh đạo thành phố chia sẻ là sự hài hòa giữa “xây gạch đá” và “xây văn hóa”. Trong khi đầu tư kinh tế mang lại lợi nhuận tức thì (công trình, tiền tệ), thì đầu tư văn hóa là giá trị bền vững nhưng khó đong đếm bằng con số.

Bí thư nhấn mạnh, văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền thông qua các thiết chế văn hóa, mà phải bắt nguồn từ mỗi gia đình. Việc giáo dục thế hệ trẻ những điều cơ bản như lễ phép, chào hỏi chính là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, lịch sự.

Thách thức từ chuyển đổi số trong quản trị hành chính

Về mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bí thư Trần Lưu Quang thừa nhận những khó khăn trong giai đoạn chuyển giao công việc từ quận xuống phường. Dù đã áp dụng chuyển đổi số, nhưng thực tế vẫn tồn tại những điểm nghẽn:

• Máy móc, trang thiết bị chưa đồng bộ.
• Đội ngũ cán bộ chưa được đào tạo sát với thực tế vận hành mới.
• Cơ sở dữ liệu chưa có sự kết nối thông suốt.

Tuy nhiên, với lộ trình cải thiện quyết liệt, dự kiến trong khoảng nửa năm tới, quy trình vận hành sẽ mượt mà hơn, giảm bớt phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.

Insight chuyên gia: Việc TP.HCM định vị mình là một “công trường” cho thấy tham vọng bứt phá về hạ tầng, nhưng đồng thời cũng cảnh báo về áp lực cung ứng vật liệu. Chìa khóa thành công không chỉ nằm ở vốn, mà nằm ở khả năng linh hoạt trong thể chế (Luật Đô thị đặc biệt) và sự đồng thuận của người dân trong giải phóng mặt bằng.

Bạn đánh giá thế nào về tác động của Luật Đô thị đặc biệt đối với diện mạo TP.HCM trong 5 năm tới? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận hoặc theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn về quy hoạch đô thị.