Gỡ 'nút thắt' triệu tỷ từ dự án treo: Quyết tâm không hợp thức hóa sai phạm

Nghị quyết 29/2026/QH16 đang mở ra cơ hội khơi thông hàng triệu tỷ đồng từ các dự án treo, giải quyết triệt để những điểm nghẽn pháp lý kéo dài để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Việc thông qua Nghị quyết 29/2026/QH16 tại Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI không đơn thuần là một văn bản pháp lý, mà là một “cuộc cách mạng” về tư duy quản lý đất đai. Mục tiêu trọng tâm là xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc cho hàng nghìn dự án đang trong tình trạng “đắp chiếu”.

Thực trạng ‘đóng băng’ nguồn lực đất đai: Con số báo động

Trong nhiều năm qua, tình trạng dự án “treo” đã trở thành một căn bệnh mãn tính của nhiều địa phương. Không chỉ gây lãng phí quỹ đất quý giá, điều này còn tạo ra những hệ lụy nghiêm trọng về môi trường đầu tư và gây bức xúc trong dư luận.

Hãy nhìn vào thực tế tại Hà Nội, nơi không khó để bắt gặp những khu đất đắc địa, đã hoàn tất giải phóng mặt bằng nhưng lại bị bỏ hoang, cỏ mọc um tùm. Đây là một sự lãng phí khủng khiếp về cả vốn đầu tư lẫn cơ hội phát triển hạ tầng.

Số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy một bức tranh đáng lo ngại: Tính đến cuối tháng ³⁄₂₀₂₅, toàn quốc có 4.489 dự án và khu đất vướng mắc, với tổng diện tích vượt 198.000 ha. Tổng mức đầu tư bị “giam cầm” lên tới 3,35 triệu tỷ đồng - con số này xấp xỉ gấp 3 lần tổng vốn đầu tư công của cả năm 2026.

Hiện nay, tiến độ xử lý đang được đẩy nhanh với kết quả cụ thể:

• 1.022 dự án đã được giải quyết dứt điểm.
• 129 dự án được Chính phủ ban hành nghị quyết tháo gỡ.
• 1.814 dự án đang được địa phương xử lý theo thẩm quyền.
• 1.524 dự án còn lại cần cơ chế đặc thù từ Quốc hội để xử lý.

Nhận diện những ‘điểm nghẽn’ pháp lý khiến dự án đắp chiếu

Theo các chuyên gia quản lý đất đai, hầu hết các dự án “treo” hiện nay đều rơi vào nhóm sai phạm hoặc bất cập phát sinh từ quá khứ nhưng thiếu cơ chế xử lý tương ứng. Cụ thể:

1. Sai phạm trong lựa chọn nhà đầu tư

Phổ biến nhất là các dự án được giao đất mà không thông qua đấu giá hoặc đấu thầu theo đúng quy định, dẫn đến việc không thể cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc không thể triển khai bước tiếp theo.

2. Bất cập về loại hình Bất động sản mới

Các sản phẩm như Condotel, Officetel trong giai đoạn đầu phát triển gặp xung đột về quy định loại đất, dẫn đến việc cấp giấy chứng nhận không đúng quy định pháp luật hiện hành.

3. Sai phạm trong thu hồi và sử dụng đất

Nhiều trường hợp Nhà nước thu hồi đất không đúng thẩm quyền hoặc sai trình tự. Bên cạnh đó, chủ đầu tư sử dụng đất sai mục đích, xây dựng khi chưa hoàn tất thủ tục chuyển đổi, tạo nên những tranh chấp pháp lý kéo dài khi luật thay đổi qua từng thời kỳ.

Cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 29/2026/QH16: Giải pháp thực thi

Để biến Nghị quyết thành hành động, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định hướng dẫn theo thủ tục rút gọn. Đây là bước đi quyết liệt nhằm đảm bảo chính sách không bị “trễ nhịp”.

Dưới góc độ chuyên môn, dự thảo Nghị định tập trung vào 3 nhóm giải pháp then chốt:

• Điều chỉnh mục đích sử dụng đất: Rà soát sự phù hợp với quy hoạch hiện tại. Nếu đạt yêu cầu, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định điều chỉnh mục đích hoặc thời hạn sử dụng đất. Đặc biệt, người sử dụng đất được miễn phí và lệ phí khi thực hiện thủ tục này.
• Xử lý nghĩa vụ tài chính: Đây là điểm mấu chốt để tránh thất thoát ngân sách. Nếu giá đất trước đây thấp hơn giá đất ở, chủ đầu tư phải nộp bổ sung phần chênh lệch.
• Rà soát năng lực nhà đầu tư: Với các dự án vi phạm về lựa chọn nhà đầu tư nhưng vẫn đủ điều kiện triển khai, Nhà nước sẽ rà soát lại năng lực, xác định lại tiền sử dụng đất và tiền thuê đất để cấp phép tiếp tục.

Ranh giới giữa ‘tháo gỡ’ và ‘hợp thức hóa sai phạm’

Một nguyên tắc bất di bất dịch được nhấn mạnh trong toàn bộ quá trình triển khai là: Tháo gỡ khó khăn nhưng tuyệt đối không hợp thức hóa sai phạm.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Điều này có nghĩa là Nhà nước tạo điều kiện cho các dự án có năng lực, phù hợp quy hoạch được hồi sinh, nhưng những sai phạm nghiêm trọng, cố ý trục lợi hoặc không đủ điều kiện sẽ bị xử lý nghiêm theo trình tự thu hồi đất do vi phạm pháp luật. Việc thiết lập ranh giới này không chỉ bảo đảm kỷ luật hành chính mà còn củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào sự công bằng của pháp luật.

Khi hàng nghìn hecta đất được đưa vào khai thác hiệu quả, nguồn thu ngân sách sẽ tăng, việc làm được tạo ra và chu kỳ đầu tư bất động sản sẽ trở nên lành mạnh hơn. Đây chính là nền tảng để đạt được các mục tiêu tăng trưởng GDP cao trong giai đoạn tới.

Lời kết: Việc xử lý dự án treo không chỉ là bài toán về pháp lý mà còn là bài toán về kinh tế và niềm tin. Khi những “điểm nghẽn” triệu tỷ được khơi thông, chúng ta không chỉ cứu những dự án, mà còn cứu lấy những nguồn lực quý giá của quốc gia.

Bạn đánh giá thế nào về tính khả thi của việc xử lý các dự án treo hiện nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận hoặc liên hệ với chuyên gia của chúng tôi để được tư vấn chi tiết hơn về pháp lý đất đai.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nghị quyết 29/2026/QH16 tập trung giải quyết vấn đề gì?Nghị quyết tập trung xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài (dự án treo).

Chủ đầu tư dự án treo có phải nộp thêm tiền khi được tháo gỡ khó khăn không?Có. Theo dự thảo Nghị định, nếu giá đất được tính trước đây thấp hơn giá đất ở, chủ đầu tư phải nộp bổ sung phần chênh lệch tài chính để đảm bảo không thất thoát ngân sách Nhà nước.

Các dự án bị thu hồi đất sai quy định sẽ được xử lý ra sao?Cơ quan chuyên môn sẽ rà soát từng trường hợp; nếu dự án phù hợp quy hoạch, đáp ứng yêu cầu pháp luật và có khả năng triển khai thì được xem xét tiếp tục. Ngược lại, sẽ bị thu hồi theo trình tự vi phạm pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

Nghị quyết 29/2026/QH16 tập trung giải quyết vấn đề gì?

Nghị quyết tập trung xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài (dự án treo).

Chủ đầu tư dự án treo có phải nộp thêm tiền khi được tháo gỡ khó khăn không?

Có. Theo dự thảo Nghị định, nếu giá đất được tính trước đây thấp hơn giá đất ở, chủ đầu tư phải nộp bổ sung phần chênh lệch tài chính để đảm bảo không thất thoát ngân sách Nhà nước.

Các dự án bị thu hồi đất sai quy định sẽ được xử lý ra sao?

Cơ quan chuyên môn sẽ rà soát từng trường hợp; nếu dự án phù hợp quy hoạch, đáp ứng yêu cầu pháp luật và có khả năng triển khai thì được xem xét tiếp tục. Ngược lại, sẽ bị thu hồi theo trình tự vi phạm pháp luật.